نقش ویتامین و کمبود آن در سلامت انسان و راه های تشخیص آنها

نقش ویتامین و کمبود آن در سلامت انسان و راه های تشخیص آنها

نقش ویتامین و کمبود آن در سلامت و راه های تشخیص آنها

نقش ويتامين  B در سلامت

نقش ویتامین و کمبود آن در سلامت انسان

ويتامين‌هاي گروه B كه به ويتامين‌هاي ضد فشار و استرس معروف هستند نقش بسيار مهمي در ايجاد تعادل روحي و رواني فرد دارند‌.ويتامين‌هاي گروه B شامل:

BA,PA،كمپلكس B ,كولينB  B1-B2-B3-B4-B5-B6-B7-B8-B9-B12-B15-B17– مي‌باشد‌.

  • نقش ویتامین و کمبود آن در سلامت انسان

فقدان يا كمبود هر كدام از اين گروه مي‌تواند باعث ايجاد نارسايي يا بيماري شود‌.

كمبود تمام ويتامين‌هاي اين گروه موجب ايجاد افسردگي‌ها ، حالات عصبي ، پرخاشگري ، حالات تهاجمي ، جنون ، جنايت و انواع بيماريهاي ديگر مي‌شود‌.

حال به بررسي اثرات ناشي از كمبود هر يك از ويتامين‌هاي اين گروه مي‌پردازيم‌.

كمبود ويتامين B1

نقش ویتامین و کمبود آن در سلامت انسان

ويتامينB1  يا تيامين را مي‌توان سلطان ويتامين‌هاي گروه B  ناميد‌.

كمبود ويتامين B1 باعث گاز و نفخ شكم ، هضم نشدن غذا ، يبوست ، حالت‌هاي افسردگي ، كندي ضربان قلب در حالت استراحت و تندي ضربان در هنگام فعاليت مي‌شود‌.

سياتيك ( درد عصبي كفل و ران ) ، لومباگو ( درد عصبي ناحيه كمر ) و بسياري از دردهاي عصبي در اثر كمبود اين ويتامين ايجاد مي‌شود‌.

مهم‌ترين اثر كمبود اين ويتامين كاهش ترشح اسيدكلريدريك معده است كه به حد طبيعي ترشح نمي‌شود ، در نتيجه مقدار زيادي از غذاها و ويتامين‌ها هضم نشده تخليه مي‌شود‌.

از ديگر اثرات كمبود ويتامين B1  افسردگي است كه به دو دليل ايجاد مي‌شود :

۱ ـ سلولهاي مغز و اعصاب انرژي خود را تنها از قند مي‌گيرند كه در صورت كمبود اين ويتامين قند نمي‌تواند به انرژي تبديل شود‌.

۲ ـ ويتامين B1 موجب مي‌شود كه از تجمع اسيد پيروويك و اسيد لاكتيك در سلولهاي مغز كه باعث عصبانيت مي‌شود ، جلوگيري نمايد‌. زيرا اگر ويتامين   B1 به حد كافي داشته باشد اسيد پيروويك تبديل به  Co2  و آب شده و اسيد لاكتيك هم به گليكوژن تجزيه مي‌شود‌. لذا عصبانيت ايجاد نمي‌شود. جمع شدن اسيد پيروويك و اسيد لاكتيك باعث خستگي مغز مي‌گردد و موجب كج خلقي ، افسـردگي و زودرنجي فرد مي‌گـردد‌.كه باعث عصبانيت ميشود  جلوگيري نمايد  . زيرا  اگر ويتامين  B1  به  حد  كافي  باشد  اسيد  پيروويك  تبديل  به  Co2  و آب شده  و اسيد لاكتيك  هم به گليكوژن  تجزيه ميشود  لذا عصبانيت ايجاد نمي شود . جمع  شدن اسيد پيروويك  و اسيد لاکتيک باعث خستگي مغز ميگردد  و موجب  كج خلقي  ، افسردگي  و زود رنجي  فرد مي گردد.

منابع  ويتامين  B1  =  جوانه  گندم  ، سبوس  ، نارنج  ، فندق   ، قرص هاي  B1

كمبود  ويتامين  B3  نياسين

كمبود ويتامين  B3 موجب آشفتگي هاي رواني شديد شده و بين افكار و رفتار دو گانگي  بوجود مي آيد  . بيماري شيزوفرني ( جنون حيواني  )  از تبعات  كمبود  اين ويتامين  است  .

منابع  ويتامين  B3 عبارتند از  :  گوشت  ، شير  و لبنيات

كمبود  ويتامين  B6  پيريدوكسين  « پيروكسين  »

كمبود  ويتامين B6 باعث  ايجاد  تيك هاي  عصبي  ميگردد  . تيك عصبي  يكي ديگر از  خالات  آشفتگي  هاي عصبي  است  كه  همراه با انقاض  غيرارادي  ماهيچه  هاي دست و صورت  و سر مي باشد  . تيك  عصبي  در  حالت اوليه  شدت  زيادي ندارد  ولي در اثر  عدم جبران  كمبود  ويتامين  B6 شديد  مي‌شود  . جهت مبارزه  با اين  حالت و كمبود  لازمه اش  خوردن  روزانه  ۲۵  ميلي گرم  وتيامين  B6  در هر  وعده غذايي و تغذيه خوب است  .

منابع  ويتامين B6  عبارتند از  :  گوشت  قرمز  ، تخم مرغ  ، گردو  ، غلات  ، سبزي ها  و ميوه‌‌ها

كمبود  ويتامين  B5  يا اسيد پانتونينيك

كمبود  دائمي قند خون ( هيپوگلي سيميا  ) پديده اي است  كه دراثر  كمبود  ويتامين  B5  عارض  ميگردد  . در اين  حالت  بيمار  دچار  سردرد  ، سرگيجه  ، گرفتگي عضلات  ، سرما خوردگي  دائم  ،نارضايتي  ، زود رنجي  ، ستيزه جويي و افسردگي  مي شود  .  از ديگر  عوارض  كمبود  اين  ويتامين  ، رعشه  دست ها  ، آلرژي ها  ، آسيب پذيري  در برابر عفونت‌ها  ، بيماري  لوپوس  يا  سل پوستي  كه همراه  با آشفتگي  هاي رواني است  در اثر  كمبود اين ويتامين ايجاد  مي‌شود .

بيماري نقرس كه در اثر  تجمع  اسيد اوريك  و كم شدن  دفع  آن از راه ادرا و دردناك شدن پشت پا  بوجود مي‌آيد  .بعلت  كمبود اين ويتامين  است  . از  ديگرعوارض  كمبود  اين  ويتامين حمله هاي آسم و زخم معده است  .

ميزان نيازبه اين ويتامين بستگي به شدت عوارضي دارد كه در اثر كمبود بوجود آمده  هم چنين براي جذب  بهتر  ويتامين  B8  و B9 كه كمبود آنها موجب از بين رفتن  تمايلات جنسي  درسنين يائسگي  ميشود  وجود ويتامين  B5  ضروري  است  .

پايين بودن  دائمي قندخون  و آشفتگي  ذهني  ، عفونت  هاي ويروسي  ( امروزه  دانشمندان ثابت كرده اند كه عفونت هاي ويروسي ناشي از پايين بودن قند خون  )  همچنين پايين بودن  قند خون  باعث دفع مقدار زيادي  پتاسيم  از راه ادرار ميشود  لذا در افرادي كه قند خون پاييني دارند بايد ميزان مصرف پتاسيم  را افزايش داد  .

منابع  ويتامين  B5  عبارتند از  :  غلات  ،  تخم مرغ  ، گوشت  قرمز  ، ميوه ها

كمبود  ويتامين  B12  ( سيانو كربال آمين  )

كمبود ويتامين  B12  موجب  كم خوني  و در نتيجه  كم خوني  حالت  هاي افسردگي  و اوهام بوجود مي‌آيد كه با مصرف اين ويتامين  ميتوان  از عوارض آن جلوگيري نمود  .

منابع  ويتامين  B12  عبارتند از  :  گوشت  قرمز  ، ماهي  ، شير  ،  تخم مرغ

علائم ناشي از كبمبود ويتامين هاي گروه B

براي آنكه تشخيص  دهيم  كه به كمبود ويتامين هاي گروه  B  دچار هستيم  يا خير كافي است  به بررسي وضعيت  زبان  خود بپردازيم  و با ديدن  حالت ها و وضعيت  هايي كه  در زير  توضيح داده ميشود در يابيم  كه به كمبود  كدام ويتامين  از اين گروه  دچارهستيم  .

  • شيار وسط زبان :  چنانچه  زبان بوسيله شياري به دو نيم  تقسيم شده باشد  اولين علامت بارز كبمبود  ويتامين  هاي گروه  B مي باشد  .
  • پرزدار بودن زبان  :  با مشاهده  حالت پرز و كركدار  بودن سطح زبان  علامت  كمبود ويتامين  B 3 است  .
  • اندازه زبان : بزرگي ، كوچكي ، كلفتي  و نازكي  زبان به صورتي كه جلب نظر  نمايد ازعلائم بارز كمبود ويتامينهاي  گروه  B  است  .
  • حالت لهيدگي  زبان  : اگر زبان حالت يك تكه گوشت  لهيده داشته باشد  علامت كمبود ويتامين  هاي  B  است  .
  • رنگ زبان :  چند رنگ  بودن زبان كه مثلا در وسط  قرمز ، در كناره‌ها ارغواني  درنوك قرمزتوت فرنگي  و . . .
  • : خشكي يا آبدار بودن زبان و يا بزراق بودن  و يا خشكي زياد زبان كه بطوريكه مشهود مشخص  باشد  .

نقش كلسيم  در سلامت

اكثرمردم با افزايش سن و زنان در دوران يائسگي كه ازبي خوابي  و بد خوابي  شكايت فراوان دارند  دچار كمبودكلسيم شده اند  وكمبود كلسيم در اين سن پوكي  استخوان ها را به همراه دارد  از ديگر  عوارض كمبودكلسيم  ، حالت هاي پرخاشگرانه  و تهاجمي  ،  كج خلقي ، گوشه گيري كه معمولا بعلت كــــم خوابي  ناشي از  كمبود كلسيم  ايجاد مي شود وكه اين بد خوابي  و حالت  هاي عصبي  ازنشانه هاي بارز باليني اين كمبود  است كه در مراحل  پيشرفته به علت  پوكي  استخوان  ها  و قابل ارتجاع  و نرم شدن آنها در د عضلات  پاشروع  و استخوانها  ميتوانند به راحتي  بشكنند  .

كمبود كلسيم  در حالت هاي مادرزادي به صورت  پيشاني هاي قوس دار ، فك  تو رفته  ، دندانهاي  فاسد ، موهاي كم پشت ، شانه هاي نازك  ، صورتهاي  لوزي شكل  يا كشيده  مشخص  مي شود  .

جذب كلسيم  چگونه  صورت  ميگيرد

كلسيم ماده اي  است  معدني  كه براي  جذب  بهتر  نياز به محيط اسيدي  كه با مصرف  ويتامين  C تامين ميشود و  ويتامين D دارد  و اولا  كلسيم هيچ نوع مواد غذايي جذب نشده و مستقيما  از راه  دهان وارد و از راه مخرج  خارج مي شود  .

كمبود  ويتامين  D

بهترين  منبع  اين ويتامين قرص و تاباندن  اشعه خورشيد به پوست  ميباشد .

طريقه  جذب ويتامين  D  از اشعه خورشيد

در زير  پوست انسان  ماده  چربي  به  نام  ارگوسترول  وجود دارد  كه در اثر  تاباندن  اشعه  منجر  به ايجاد  ويتامين  D مي‌گردد  . لازم به ذكر  است  كه اين اشعه در فصل  زمستان از جو زمين  عبور  نمي‌كند  همچنين  در هواي  آلوده شهرهاي  بزرگ  و هواي  مه آلود  واز پشت  شيشه  پنجره‌ها عبور  نمي‌كند بهترين  موقع  تاباندن  اين اشعه در فصل تابستان و درشهرهاي شمال كشوراست .

بهتر است قبل از استفاده از اين اشعه  بدن را با روغني مايع چرب  نمود  و قبل و بعد آن  ( ۲۴ ساعت )  از گرفتن  دوش خودداري  نمود تا  اين ويتامين  تشكيل  شود  .

نقش ويتامين  D در  فعاليت  آنزيم ها

از‌آنجا  كه بدون  وجود آنزيم  ها هيچ  نوع ماده غذايي هضم نمي‌شود  .ويتامين  D  موجب  ميشود  كه بعضي از آنزيم هاي غشاء داخلي  روده  مانند  فسفاتاز – آمينوپپيدازو  ادنوينزين تري  فسفاتاز (  A.T.P )  را افزايش مي‌دهد  ..همچنين  اين ويتامين فعاليت آنزيم فيتاز را افزايش‌ميدهد . آنزيم  فيتاز درروده  ترشح  و فينات ها را  هيدروليزمي نمايد. فينات  ها در اكثر فرآوردههاي گياهي  وجود دارند  . فينات ها مانع جذب كلسيم مواد غذايي در بدن مي‌شوند  كه اگر  ويتامين  D به اندازه  كافي باشد  جذب  كلسيم  آسان  ميشود  .

مشكلات  ديگري  كه در اثر  كمبود  ويتامين  D  بوجود  مي‌آيد

كمبود  ويتامين  D موجب بيماريهاي يرقان ، اسهال ، كوليت  ( ورم روده )  درد تخمدان ها و لگن دردوره عادتهاي ماهيانه ، پوسيدگي دندانها  ، پيوره ،عفونت لثه ها  )  كه منجر  به لق شدن  دندانها  مي‌شود  ، لق شدن  و عفونت لثه ها  باعث  كوچك شدن  استخوان  فك  مي‌شود  .

نقش ويتامين  C

طبق تحقيقات  انجام شده درامريكا هرفردي  كه مجبور  به مصرف  قرص هاي  دارويي است باعث  نابودي  ويتامين  C مي‌شود  لذا  بايد  همراه  قرص هاي دارويي  ويتامين  C  نيز  مصرف شود  . مصرف هم زمان  دارو با ويتامين  C  موجب تسريع  روند  درمان  نيز مي‌گردد . مقدار مصرف اين ويتامين ها  در زمان  بيماري بستگي  به شدت و ضعف  بيماري  دارد  . مثلا در زمان سرما خوردگي  بايداين قدر آب مركبات  مصرف  كنيم تا مطمئن شويم  بافت ها اشباع شده است . كـــــه اين منظور با مصرف  ۵ –۴  ليوان  آب مركبات  در روز تامين  مي‌شود ، چنانچه همراه آب ميوه قرص هاي  ويتامين C نيزمصرف شود  بمراتب  بهتر خواهد بود زيرا در يك بيماري آنژيني  در هر ساعت هزارميلي گرم  ويتامين  C نياز است  كه اين  مقدار  با نوشيدن آب مركبات  تنها  تامين نمي‌شود  .

همچنين هرنوع بيماري يا كسالت  با مصرف ويتامين C برطرف  مي‌گردد  .

گاهي اوقات در بعضي  مردم مصرف زياد اين ويتامين  ايجاد اسهال  مي‌نمايد  كه جاي  نگراني نيست  و با  كم كردن  دوز دارو  بهبود  مي يابد  .

نقش ديگراين ويتامين كمك به ترميم و بهبود  بيماري هاي لثه  خصوصا  پيوره است.  نويسنده اين مطلب  تجربه اي  دراين مورد  بدين صورت بيان مي نمايد  كه توانسته با ورقه  ورقه كردن  يك عدد ليموترش  وقراردادن  آن در پاي  دنداني كه درد شديد  داشته  هم درد را كاهش دهد و هم موجب  مرمت  لثه اش كه باد كرده بود شود  .

ديگر اينكه هرگاه در نواحي ران يا قسمتهاي ديگربدن لكه هاي بنفش يا كبودي  مشاهده گرديد  كه توام با احساس درد هست دليل كمبود  ويتامين  C  مي‌باشد  اين  لكه ها  بعلت  پارگي مويرگها مي باشد . چنانچه ويتامين Cبدن  كافي باشد موجب نرمي و ارتجاعي  شدن مويرگها  مي‌شود و در نتيجه  تغييرات فشار خون  نمي‌تواند  مويرگها را پاره نمايد  .

خونريزي از لثه ها از ديگر دلايل  كمبود اين ويتامين است . در حقيقت اين ويتامين  مسئول حفاظت از بافت ها در برابر حمله ميكروب هاست  . زخم هاي دير التيام نيز در اثر كمبود اين ويتامين  است  .

از خواص ديگر ويتامين C  حالت كلاژن  و به هم پيوستگي گوشت هاي لرزان گردن  ، صورت ، بازوها  را فراهم مي‌آورد  در نتيجه  به ويتامين جواني نيز معروف  است  .  و از چين وچروك  وآويزان شدن ماهيچه‌ها كه از عوارض بيماري  اسكوربوت  ( كمبود  ويتامين C )  است  جلوگيري مي‌نمايد  .

منابع  ويتامين  C مركبات  (پرتقال، ليموترش،  پرتقال  ، نارنگي  ، گريب فروت ، نارنج  )  فلفل سبز ، كاسه برگ گل نسترن  ( بصورت  جوشاندني  )

كمبود پروتئين

كمبود پروتئين ها و اسيد هاي امينه  واحد سازنده  ساختمان گوشت  هاي بدن  هستند  پروتئين  كامل  پروتئيني است  كه تمام  اسيدهاي  امينه مهم رادارا باشد  . هريك از هشت اسيد آمينه به اندازه ويتامينها ضرورت  دارد  . هر سلول  تنها  قادر به بازسازي  و نوسازي  است  كه پروتئين  كافي  به بدن رسيده باشد  .

كمبود  ويتامين  B7

ريزش موها و طاسي‌ها  پديده اي  است  كه  در جنس  نر دو برابر جنس ماده  مشاهده  و در اثر كمبود  ويتامين  B7  توليد مي‌شود  .كه با افزودن  ويتامين  B7  به‌مواد  غذايي  مي توان  ازاين عارضه جلوگيري  نمود  .

كمبود ويتامين  ويتامين  هاي P.A,B.A,B5,B9,B8 : كمبود اين دسته از ويتامين‌ها باعث  خاكستري شدن  موها  مي‌شود  در واقع با سفيد شدن موها  و تداخل آنها با موهاي سياه وخاكستري به نظرمي‌رسد.

كمبود  ويتامين  A

در نتيجه  كمبود ويتامين  A لايه چربي پوست بتديريج  از بين ميرود  و خشك  ميشود  لذا  چروكيده  به نظر ميرسد  در كمبود هاي شديد  پوست  دچاركورك ، دمل  و زرد زخم‌مي‌شود  . موها نيز در اثر  كمبود  ويتامين  A  خشك شده و دچار شوره مي‌شود  شكنندگي ناخن ها و پوسته  ، پوسته شدن آنها  نيز  به علت  كمبود  ويتامين  A مي باشد خشكي قرنيه چشم  ( اگزفتالمي ) نيز كه  منجر به بيماري  شب كوري  مي‌شود  هم بعلت كمبود  ويتامين  A  است . ويتامين A  نيز از ويتامين‌هاي نگهدارنده و محافظت  كننده  به  حساب مي‌آيد.

منابع  ويتامين  A  سبزيجات برگدار ، بخصوص كاهو ، هويج ، ( جذب اين ويتامين ها از طريق كاهو يا اسفناج  بيشتر از هويج خام صورت  مي‌گيرد  )

در ضمن غذاهاي‌حاوي  ويتامين  A  چنانچه با حرارت كم و كمي  روغن  پخته شوند  بهتر  جذب  مي‌گردند  .

ویتامین ای:

ویتامین  ایی   موجود در روغن کبد ماهی که با نام کپسول ( سون سایز) موجود است . ویتامین  د  خطر بیماریهای قلبی را کاهش میدهد. و در مجموع استفاده از دستور غذایی مخصوص بیماران قلبی تحت نظر پزشک میتواند در بهبود این بیمارن موثر و یا حداقل روند بیماری را کاهش دهد.

 

پاسخ دهید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.